© Frederik Beyens

Hoe ga ik bewust om met mijn vooroordelen?

Of je het nu wil of niet, iedereen heeft vooroordelen. Een vooroordeel is een mening over een persoon of een groep, gebaseerd op een clichébeeld. Het is meestal negatief en klopt nooit helemaal. Hoewel het menselijk is om anderen te categoriseren, is het belangrijk om je bewust te zijn van je vooroordelen en je gedrag er niet door te laten beïnvloeden.

Hoe ga ik bewust om met mijn vooroordelen?

Of je het nu wil of niet, iedereen heeft vooroordelen. Een vooroordeel is een mening over een persoon of een groep, gebaseerd op een clichébeeld. Het is meestal negatief en klopt nooit helemaal. Hoewel het menselijk is om anderen te categoriseren, is het belangrijk om je bewust te zijn van je vooroordelen en je gedrag er niet door te laten beïnvloeden.
© Frederik Beyens

Vooroordelen kunnen leiden tot discriminatie

Vooroordelen beïnvloeden de manier waarop je over een persoon denkt of hoe je die behandelt. Dat kan leiden tot discriminatie.

Enkele voorbeelden: 

  • Een werkgever gaat ervan uit dat oudere werknemers trager werken en neemt daarom liever geen 50-plussers aan.
  • Een jeugdwerker denkt dat moslimjongens geen respect hebben voor vrouwen. Hij ziet dit als enige oorzaak voor een conflict tussen deze jongeren en een jeugdwerkster.
  • Een busreiziger denkt dat alle Chinezen besmet zijn met het coronavirus en gaat daarom niet in de buurt van iemand met Aziatisch uiterlijk zitten. 

Vooroordelen doorbreken: een uitdaging

Vooroordelen zijn moeilijk te doorbreken. Als een chauffeur niet goed parkeert, gaat men ervan uit dat er een vrouw achter het stuur zit. Een vrouw die wel goed parkeert, doorbreekt het vooroordeel niet maar wordt eerder beschouwd als de uitzondering op de regel.

‘Een vooroordeel is moeilijker te splitsen dan een atoom.’
(Albert Einstein)

Vooroordelen ontstaan vaak vanuit algemene beeldvorming en onwetendheid. Ze zijn zeker niet altijd kwaad bedoeld. Wees je hiervan bewust en probeer ze alsnog te doorbreken.

Doe de cameracontrole

Vooroordelen bij jezelf opsporen? Pas de techniek van de cameracontrole toe. Alles wat een camera niet kan registeren of reproduceren, behoort niet tot de feiten en berust op je eigen interpretaties. Lees de volledige uitleg.

Een voorbeeld: ‘Ouders met een migratieachtergrond zijn niet betrokken op school.’

Stap 1: Detecteer je vooroordeel

In deze stap onderscheid je de feiten van interpretaties. De camera brengt enkele niet betrokken ouders met een migratieachtergrond in beeld.

Feit: Sommige ouders met een migratieachtergrond zijn niet betrokken. 
Interpretatie of veralgemening: Ouders met een migratieachtergrond zijn niet betrokken. 

Stap 2: Sta stil bij de inhoud van je vooroordeel

Herformuleer het vooroordeel en maak er een ‘Ik vind (dat) ze…’-zin van: ‘Ik vind dat ouders met een migratieachtergrond niet betrokken zijn op school.’

Denk goed na over deze zin. Geldt dit voor alle ouders met een migratieachtergrond? Zijn ze misschien betrokken op een andere manier dan jij verwacht? Toets je bewering aan de realiteit. Welke ouders zijn precies betrokken? Welke niet? Zijn daar ook ouders zonder migratieachtergrond bij?

Stap 3: Sta stil bij de gevoelens achter je vooroordeel

Denk na over het gevoel dat gekoppeld is aan je vooroordeel. Voel je je gefrustreerd, boos, teleurgesteld? Waar komt dat gevoel vandaan? Wees eerlijk met jezelf en ga na of deze emotie terecht is. 

Als je deze stappen volgt, zal je vaak merken dat je vooroordeel niet klopt. Ga dus bewust om met je vooroordeel en probeer je gedrag ook meteen te veranderen. Ga in gesprek en stel vragen. Zo leer je de ander kennen en kan je je eigen vooroordelen doorprikken.

Test jouw vooroordelen

Benieuwd of jij vooroordelen of verborgen voorkeuren hebt over huidskleur, leeftijd of geslacht? Doe de test. Die toont niet of je racistische gedachten hebt of discrimineert, maar laat zien welke woorden je het snelst koppelt aan mensen met een bepaalde huidskleur, leeftijd of geslacht.

Bekijk ook