© Shutterstock

Hoe kan je het sinterklaasfeest vieren in een diverse samenleving? 4 tips

Het zwartepietendebat laait weer op en het sinterklaasfeest wordt volop gevierd. Pascal de Mey, beleidsmedewerker op GO! Spectrumschool, licht toe hoe ze op hun school voor een nieuwe invulling kozen voor het sinterklaasfeest. Jo van den Hauwe, opleidingshoofd educatieve bacheloropleidingen kleuter- en lager onderwijs op AP Hogeschool, legt uit hoe zij omgaan met sinterklaastradities. Samen geven ze 4 tips om voor een inclusief feest te gaan.

Hoe kan je het sinterklaasfeest vieren in een diverse samenleving? 4 tips

Het zwartepietendebat laait weer op en het sinterklaasfeest wordt volop gevierd. Pascal de Mey, beleidsmedewerker op GO! Spectrumschool, licht toe hoe ze op hun school voor een nieuwe invulling kozen voor het sinterklaasfeest. Jo van den Hauwe, opleidingshoofd educatieve bacheloropleidingen kleuter- en lager onderwijs op AP Hogeschool, legt uit hoe zij omgaan met sinterklaastradities. Samen geven ze 4 tips om voor een inclusief feest te gaan.
© Shutterstock

Tip 1: Durf tradities in vraag te stellen

Pascal: ‘Met de opkomst van het zwartepietendebat wilden we als school stilstaan bij het sinterklaasfeest en de invulling ervan. Als er in de maatschappij vragen zijn en mensen aangeven dat de figuur van Zwarte Piet kwetsend is, is het belangrijk om na te denken over hoe we hier als school mee omgaan.’

Het feit dat Spectrumschool een superdiverse school is met veel leerlingen die thuis geen sinterklaasfeest vieren speelt ook een belangrijke rol. Pascal: ‘De diversiteit op onze school is een troef om het sinterklaasfeest op een luchtige en ludieke manier aan te pakken. Dit zal niet op alle scholen mogelijk zijn. Het feest aanpassen is voor sommigen te vergelijken met een rouwproces: er is veel boosheid en verdriet. Velen zijn nog te bang om tradities overboord te gooien.’ 

Ook ik heb vroeger nog zwarte piet gespeeld, maar dat zou ik nu nooit meer doen.

Jo: ‘Op AP Hogeschool was het lang een traditie in vele opleidingen dat de studenten zelf Zwarte Piet speelden. Ook ik heb vroeger nog Zwarte Piet gespeeld, maar dat zou ik nu nooit meer doen. De klassen werden diverser en we werden ons ervan bewust dat het kwetsend is. Als mensen zeggen dat ze er last van ondervinden, moet je daar naar luisteren.’

Tip 2: Wissel af met het uiterlijk van je sint en pieten

Pascal: ‘We zijn 5 jaar geleden beginnen experimenteren en doen dit elk jaar op een andere manier. De eerste keer stelde een vrouwelijke collega voor om de sint te spelen. Een ander jaar hadden we een zwarte sint met witte en roze pieten. Leerlingen konden zo ervaren dat ook een vrouw de sint kan zijn en dat de sint ook een andere huidskleur kan hebben.' 

We merken dat het uiterlijk van de sint of de pieten niet uitmaakt, maar dat het voor de leerlingen vooral gaat om plezier maken en onnozel doen.

'We hebben ook eens een drarie*-sint gehad. Dit was een rappende sint met een Louis Vuitton-tasje, petje en halsketting. We gebruikten daarvoor attributen van de leerlingen zelf, waardoor de sint voor hen ook heel herkenbaar was. We merken dat het uiterlijk van de sint of de pieten niet uitmaakt, maar dat het voor de leerlingen vooral gaat om plezier maken en onnozel doen.’

Tip 3: Ga het gesprek aan met collega’s 

Pascal: ‘Een tijdje terug was er een gepensioneerde leerkracht die aangaf dat hij het niet kunnen vond dat er geen zwarte pieten meer waren op het sinterklaasfeest van onze school. Dat paste voor hem niet bij zijn normen en waarden.’ Pascal geeft aan dat hij het toen moeilijk vond om het gesprek met die collega aan te gaan, maar dat hij dat nu wel zou doen: ‘Ik zou tegen hem willen zeggen: "Ik begrijp dat je het niet fijn vindt, maar begrijp je dat er 990 mensen zijn op deze school die het wel fijn vinden?”'

Omdat Spectrumschool zo’n diverse school is, is de weerstand miniem en vinden leerkrachten het juist wel fijn om het feest anders in te vullen. Pascal: ‘Inleven in de jongeren staat in de visie van onze school. Onze leerkrachten zijn ruimdenkend en willen daarom het feest op een inclusieve manier inkleden. Ook de directie is heel ruimdenkend wat voor de rest inspirerend is.’ 

We willen aan onze studenten en scholen meegeven dat Zwarte Piet een voorbeeld is van de blackface-traditie en dat het koloniaal is.

Jo: ‘Onze studenten lopen stages in verschillende Antwerpse scholen. We geven als hogeschool de boodschap aan de begeleiders van de werkplekken om geen blackface te gebruiken. Voor ons kan het niet. We willen aan onze studenten en de stageplekken meegeven dat Zwarte Piet een voorbeeld is van de blackface-traditie en dat het koloniaal is.’

Tip 4: Denk out of the box

‘Voor dit jaar zijn we er nog niet uit wat we willen doen voor het sinterklaasfeest.’ geeft Pascal aan. ‘Het kan zijn dat we het feest overslaan en dit schooljaar de focus leggen op andere feestdagen. Misschien doen we dit jaar iets rond Pasen of het offerfeest.’

We willen als diverse school ook feesten uit andere culturen in het licht zetten.

Voor Spectrumschool hoeft het dus niet altijd rond een christelijke feestdag te draaien: ‘We willen als diverse school ook feesten uit andere culturen in het licht zetten. We kunnen dan de leerlingen trakteren op een ontbijt met muntthee en warme chocomelk. Voor ons gaat het vooral om een warm welkom bieden aan de leerlingen. Dat kan tijdens een sinterklaasfeest, maar dat hoeft niet per sé.’

*drarie: jongerentaal voor ‘jongens’, ‘vrienden’.

Bekijk ook